Archiwum wiadomości

Warto wiedzieć – dziecko w postępowaniu sądowym

Wszczynając procedurę „Niebieskie Karty” wtedy kiedy dziecko jest ofiarą przemocy, może zachodzić potrzeba jego udziału w postępowaniu sądowym. Wtedy dziecko jako pokrzywdzony jest jednocześnie świadkiem, który ma określone obowiązki wobec prokuratury i sądu. Postępowanie w sądzie rodzinnym i nieletnich jest mniej traumatyczne, gdyż sąd zleca badania w ośrodku diagnostyczno‐konsultacyjnym i z opinii biegłych poznaje relacje dziecka z rodziną.

Aby nie dopuścić do wtórnej wiktymizacji dziecka ofiary, w toku postępowania karnego, należy wykorzystać istniejące w kodeksie postępowania karnego możliwości ochrony. Najważniejszą z nich jest regulacja art. 185 a kodeksu postępowania karnego, która zapewnia dziecku, które w chwili przesłuchania nie ukończyło 15 lat, jednorazowe przesłuchanie w obecności psychologa w toku całego postępowania: od momentu złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstw do momentu wydania wyroku przez sąd karny. Należy spełnić jednak dwa warunki, przy przesłuchaniu musi być obecny obrońca oskarżonego oraz przesłuchiwanie musi być nagrywane. Ogranicza to możliwość powtórnego przesłuchania dziecka na etapie sądowym, o ile jednak wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania, dziecko może być ponownie przesłuchane. Rodzice lub opiekunowie dziecka mogą zwrócić się do prokuratora lub bezpośrednio do sędziego, który będzie je przesłuchiwał, aby czynność ta została przeprowadzona poza siedziba sądu czy prokuratury. W wielu miejscach w Polsce istnieją specjalne pokoje przesłuchań dzieci. Informacje o nich można znaleźć w komisariacie policji lub na stronie internetowej Fundacji „Dzieci Niczyje” (www.fdn.pl). Jeśli w pobliżu miejsca zamieszkania dziecka nie ma specjalnego pokoju przesłuchań, może to być poradnia rodzinna lub psychologiczno-pedagogiczna.

W polskim prawie obowiązuje zasada bezpośredniości, co oznacza, że sąd musi osobiście zapoznać się z zeznaniami świadków. Rodzice nie mogą nie wyrazić zgody na przesłuchanie dziecka przez sędziego. Nie ma również dolnej granicy wieku, od której dziecko może być świadkiem. Jeżeli pojawia się wątpliwość, czy dziecko może ze względu na swój wiek lub rozwój zeznawać, prokurator w postępowaniu przygotowawczym lub sędzia w postępowaniu sądowym zadecyduje o wykonaniu badania psychologicznego oceniającego możliwości dziecka. Należy pamiętać, że dziecko (tak samo jak osoba dorosła), które było ofiara lub świadkiem przestępstwa dokonanego przez najbliższego członka rodziny, ma prawo odmówić składania zeznań – zarówno przed prokuratorem, jak i w sądzie.

 publikacja: 13 listopada 2013 r.

Przemoc wobec dzieci – perspektywa prawna

Zgodnie z wprowadzoną zmianą w Kodeksie Rodzinnym i opiekuńczym w 2010 r. „osobom wykonującym władzę rodzicielską oraz sprawującym opiekę lub pieczę nad małoletnim zakazuje się stosowania kar cielesnych”. Tymczasem blisko dwie trzecie Polaków uważa, że dziecku trzeba czasem dać klapsa ( TNS OBOP dla RPO sierpień 2011 r.). Oczywiście jest duża różnica pomiędzy klapsem a poważnymi zaniedbaniami czy też czynną przemocą, z drugiej strony, czasem właśnie od dawania klapsów zaczyna się poważny problem. Popatrzmy zatem jak z perspektywy prawnej wygląda problem przemocy wobec dzieci.

Przemoc fizyczna obejmuje każde nieprzypadkowe użycie siły fizycznej w stosunku do dziecka, w wyniku czego doznaje ono bólu i urazów. Z kolei przemoc psychiczna dotyczy wszelkich zachowań, które niszczą godność dziecka, zachowań zaburzających konstruktywny obraz jego własnej osoby.

Przemoc, perspektywa prawna:

  • Art. 207 Kodeksu Karnego określa przestępstwo znęcania się fizycznego lub psychicznego nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny
  • Art. 190 K.K. określa przestępstwo stosowanie przemocy lub groźby bezprawnej, w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia określonego stanu

Wykorzystanie seksualne to wciąganie dziecka przez osobę dojrzałą w jakąkolwiek aktywność mającą na celu satysfakcję erotyczną dorosłego.

Wykorzystywanie seksualne, perspektywa prawna:

  • Art. 200 K.K. określa przestępstwo wykorzystania seksualnego dziecka, polegające na obcowaniu płciowym z małoletnim poniżej lat 15 lub dopuszczeniu się wobec takiej osoby innej czynności seksualnej. Zgoda małoletniego nie wyłącza zaistnienia przestępstwa
  • Art. 202 K.K. – odpowiedzialności karnej podlegają takie zachowania, jak prezentowanie treści pornograficznych małoletniemu poniżej 15 lat. Przestępstwem jest również rozpowszechnianie, utrwalanie, produkowanie treści pornograficznych z udziałem małoletniego do lat 18.

Zaniedbywanie polega na niezaspokajaniu niezbędnych dla prawidłowego rozwoju egzystencjalnych potrzeb dziecka związanych z odżywianiem, schronieniem, higieną, opieką medyczną oraz kształceniem, jak też narażaniu dziecka na jakiekolwiek niebezpieczeństwo wskutek pozostawienia bez opieki lub dopuszczenia do przebywania dziecka w sytuacjach niebezpiecznych.

Zaniedbywanie, perspektywa prawna:

  • Art.160 K.K. – odpowiedzialność za narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu
  • Art. 209 K.K. – odpowiedzialność za uporczywe uchylanie się od wykonania ciążącego z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby i przez to narażanie jej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego)
  • Art. 210 K.K. „kto wbrew obowiązkowi troszczenia się o małoletniego poniżej 15, albo o osobę nieporadną za względu na jej stan psychiczny lub fizyczny, osobę tę porzuca, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”.
  • Art. 106 K.W. odpowiedzialność osoby zobowiązanej do opieki lub dozoru nad małoletnim do 7 roku życia za dopuszczenie do jej przebywania w okolicznościach niebezpiecznych dla zdrowia.
  • Art. 89 K.W. odpowiedzialność za dopuszczenie przebywania dziecka na drodze publicznej lub torach.

Należy także pamiętać, że zgodnie z art. 304 każdy obywatel dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu ma społeczny obowiązek powiadomienia o tym policję lub prokuraturę.

publikacja: 28 październik 2013 r.

„Od interwencji do terapii”

Pomoc osobom doznającym przemocy z założenia jest interdyscyplinarna, udzielana przez rożnych specjalistów, ważne, aby ich działania się uzupełniały. Warto w tym miejscu wskazać na specyfikę pracy policjanta prawnika, psychologa, pracownika socjalnego czy też psychoterapeuty, oraz form i metod udzielanej pomocy.

Policjanci będący w patrolach najczęściej działają na rzecz osób pokrzywdzonych, poprzez interwencje w ramach tzw procedury „Niebieskie Karty”. Zbierają podstawowe informacje dotyczące zastosowania przemocy, w razie potrzeby zatrzymują sprawcę, działają tak, by zapewnić bezpieczeństwo pokrzywdzonym. Przekazują informacje dzielnicowemu, który później odwiedza to środowisko, monitorują poziom bezpieczeństwa rodziny. Informacja taka jest również przekazywana przewodniczącemu zespołu interdyscyplinarnego stanowiącego grupę specjalistów pracujących z rodzina dotknięta przemocą. W skład zespołu wchodzą między innymi pracownicy socjalni, policjanci, pedagodzy, terapeuci, kuratorzy sadowi.

Pracownicy socjalni pracujący w terenie, również świadczą pomoc w formie interwencji kryzysowej w ramach procedury „Niebieskie Karty” udzielają wsparcia emocjonalnego osobie pokrzywdzonej, a często także pomocy socjalnej czy w razie potrzeby mieszkaniowej. To wsparcie rozciąga się również na czas po interwencji i najczęściej trwa jeszcze przez kilka miesięcy. Jednak w pracy socjalnej a w szczególności w ramach specjalistycznej pracy socjalnej, przechodzi się od wspierania osoby pokrzywdzonej do przedstawienia możliwości wyjścia z trudnego położenia. Między innymi poprzez klaryfikację, bardziej lub mniej artykułowanych potrzeb osoby doświadczającej przemocy. Wymaga to już postawienia czasem trudnych pytań: przykładowo, co pokrzywdzona/ pokrzywdzony może zrobić z przedstawionych propozycji. W praktyce chodzi często o złożenie pozwu o alimenty, czy co znacznie trudniejsze, złożenie zeznań w prokuraturze. Takie sytuacje, często konfrontują osobę doświadczającą przemocy z jej własnymi obawami, a nawet lękiem, paradoksalnie przed opuszczeniem przez sprawcę (tzw. syndrom sztokholmski), trudnościami w „odseparowaniu od zagrażających przemocą, ale zarazem znanych i przez to bezpiecznych warunków. Tutaj jest już miejsce na psychoterapię, gdzie pomocne, aczkolwiek również frustrujące będzie, przyjrzenie się tym obawom, czy porzucenie pewnych schematycznych, nieadaptacyjnych mechanizmów radzenia sobie przez osobę doznającą przemocy z trudnościami emocjonalnymi. Istotne jest to, że udział w psychoterapii jest możliwy po dłuższym lub krótszym w zależności od potrzeby okresie specjalistycznego wsparcia.

Opisane formy pomocy dostępne są również w naszym Ośrodku, w ramach Gminnego Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie.

publikacja: 28 październik 2013 r.

Dać sobie pomóc

Doświadczanie przemocy domowej w większości przypadków wiąże się z dezorganizacją funkcjonowania społecznego, psychicznego w tym także emocjonalnego. Trudno doznając przemocy dobrze radzić sobie w rolach rodzinnych, czy zawodowych. W wielu przypadkach te doświadczenia będą oznaczać przeżywanie silnego strasu, włącznie ze stresem pourazowym (PTSD) gdzie mogą występować zaburzenia percepcji i intruzje – powracając uporczywe obrazy aktów przemocy. Długie doznawanie przemocy i niemożność adekwatnej reakcji, może nasilać stany depresji i traumy. Fatalne konsekwencje mogą mieć przemoc i poważne zaniedbania wobec dzieci, przyczyniając się do zaburzeń rozwojowych, psychopatologii, czy także objawów somatycznych. Oczywiście często silne mechanizmy adaptacyjne, radzenia sobie z trudnymi doświadczeniami przemocy, pozwalają uniknąć tak poważnych konsekwencji. Tym niemniej przemoc stanowi ogromne zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania psychospołecznego.

Dlatego warto korzystać z rozwijanych form wsparcia dla osób doznających przemocy. Choć paradoksalnie przeżywając depresję, czy głęboki stres z tzw. tunelowym myśleniem: „jestem sam/a, nie ma dla mnie pomocy”, trudno zwracać się o pomoc, to często jednak bez pomocy z zewnątrz, sytuacja życiowa osoby krzywdzonej pogarsza się jeszcze bardziej. Tym chętniej prezentujemy poniżej inicjatywę „Razem bezpieczne” i przypominamy o ofercie wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej dla osób doznających przemocy. Szczegóły w zakładce Gminny System Przeciwdziałania przemocy/ Punkt Wsparcia.

Plakat zapraszający do grup wsparcia osoby doświadczające przemocy - kliknj aby powiększyć

 

publikacja: 19 wrzesień 2013 r.

Informator dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie

Wszystkich zainteresowanych, w szczególności osoby zmagające się z problemem przemocy domowej, korzystające lub chcące skorzystać z pomocy naszego Ośrodka, zapraszamy do zapoznania się z sporządzonym przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej informatorem (do pobrania poniżej). Znajdziecie w nim Państwo opis pierwszych kroków dla zapewnienia sobie i swoim najbliższym bezpieczeństwa, informacje dotyczące znowelizowanej procedury Niebieskie Karty, opis podstawowych uprawnień osoby doznającej przemocy w postępowaniu karnym (przed Policją, Prokuratorem oraz Sądem), w postępowaniu rodzinnym w zakresie opieki nad dziećmi oraz sprawami między małżonkami (przed Sądem), w postępowaniu cywilnym (przed Sądem), czy też opis uprawnień w zakresie pomocy społecznej.

Zgodnie z intencją Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, niniejszy materiał możne być kopiowany, powielany, umieszczany na stornach internetowych, przechowywany w systemach wyszukiwania lub przekazywany w dowolnej formie i dowolnymi środkami elektronicznymi, mechanicznymi, za pośrednictwem fotokopiarek czy też w inny sposób, w celu udostępniania osobom dotkniętym przemocą w rodzinie lub dla potrzeb służb, podmiotów oraz instytucji zajmujących się przeciwdziałaniem przemocy w rodzinie.

ikona pdf Informator dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie (427KB)

Informator wraz z załącznikami można również pobrać ze strony MPiPS:
http://ms.gov.pl/pl/dzialalnosc/przeciwdzialanie-przemocy-w-rodzinie/informatory-i-poradniki/

publikacja: 10 lipiec 2013 r.

Cykliczność i syndromy stosowania przemocy

Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie przemoc domowa to jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste osób najbliższych, w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne.
Opisując przemoc w rodzinie, zauważamy pewne prawidłowości. Możemy zatem mówić o podstawowych formach,czy też o syndromach związanych z tym zjawiskiem. Jedną z takich prawidłowości jest cykliczność przemocy domowej. Wynika ona z faktu pewnej dynamiki relacji wewnątrzrodzinnych opartych na przymusie. Stosowanie przemocy daje sprawcy efekty nagradzające. Jeżeli po akcie przemocy brak jest reakcji obronnej osoby krzywdzonej sprawca uznaje to za przyzwolenie na dalszą przemoc. Pojawiają się cykle przemocy, z następującymi po sobie fazami:

  1. Faza narastania napięcia – przyczyną napięcia może być błahostka, drobne nieporozumienie między członkami rodziny.
  2. Faza ostrej przemocy w której następuje wybuch agresji, wtedy też najczęściej następuje interwencja policji, osoby pokrzywdzone najczęściej wtedy decydują się na złożenie skargi.
  3. Faza miodowego miesiąca to faza skruchy sprawcy i okazywania miłości, sprawca próbuje złagodzić sytuację, obiecuje poprawę, przekonuje, że agresja się nie powtórzy. Ofiary ulegają tej perswazji. Narasta jednak napięcie i wszystko zaczyna się od nowa. Charakterystyczne jest to, że kolejne cykle są coraz krótsze.

W literaturze przedmiotu przemoc stosowaną w rodzinach najczęściej sprowadza się do czterech form. Należy jednak zaznaczyć, że formy te często występują łącznie. Na przykład przemoc seksualna wiąże się ze stosowaniem przemocy fizycznej i psychicznej:

  1. Przemoc fizyczna występująca w postaci czynnej ( policzkowanie, bicie, kopanie, szarpanie, zadawanie ran, usiłowanie lub dokonanie zabójstwa) i biernej ( zakazy określonych zachowań, areszt domowy)
  2. Przemoc psychiczna (emocjonalna) np. izolacje, ograniczanie snu, narzucanie własnych sądów, wyzywanie, poniżanie, upokarzanie, zastraszanie, zmuszanie do przyglądania się szokującym scenom.
  3. Przemoc seksualna –zmuszanie osoby do aktywności seksualnej wbrew jej woli, przymus może polegać na bezpośrednim użyciu siły lub groźbach jej użycia.
  4. Zaniedbanie jako nie zapewnienie lub uniemożliwienie zaspokojenia potrzeb członka rodziny, możemy mówić o zaniedbaniu fizycznym jak i emocjonalnym.

Stosowanie przemocy w rodzinie ma szereg negatywnych konsekwencji, dla osób w nią uwikłanych. Jedną z nich są reakcje urazowe, pojawiające się u osoby doznającej przemocy, gdy jej system obronny jest zdezorganizowany. Objawy to: nadmierna czujność wypatrywanie niebezpieczeństwa, koszmary senne i dolegliwości psychosomatyczne. Stosowanie przemocy może prowadzić do powstania u osoby krzywdzonej stresu pourazowego (Post Traumatic Stres Disorders). Powoduje on między innymi nawroty śladów doświadczeń urazowych, unikanie, hiperpobudzenie, zmiany w postrzeganiu siebie i postrzeganiu prześladowcy (np. przypisywanie prześladowcy absolutnej władzy). W ramach jednostki stresu pourazowego wyodrębnia się „syndrom kobiety bitej”. Rozpoznawany jest gdy w relacji kobiety i mężczyzny pojawiają się cykle przemocy, a u kobiety pojawia się niska samoocena, poczucie winy lęk, depresja, podejrzliwość, utrata nadziei na wyjście z sytuacji przemocy. U ofiar przemocy domowej często dochodzi do rozwoju procesu wiktymizacji. Zmienia on poczucie tożsamości ofiary. Czuje się zagrożona i bezradna, izoluje się. Pojawia się także wtórna wiktymizacja spowodowana niewłaściwymi reakcjami otoczenia społecznego. Kolejnym skutkiem stosowania przemocy domowej, może być zachowanie nazwane mianem „syndromu sztokholmskiego” opisywanego jako swoista reakcja obronna ofiary przemocy, która staje się zafascynowana sprawcą. Reakcje takie mają miejsce na skutek długotrwałego całkowitego bycia zdanym na łaskę prześladowcy.
Konsekwencją przemocy w rodzinie może być bierność i uległość osoby pokrzywdzonej, także w relacjach ze środowiskiem społecznym, opisywana jako „syndrom wyuczonej bezradności”.

publikacja: 05 czerwiec 2013 r.

Podsumowanie Programu profilaktycznego przeciwdziałania przemocy w rodzinie dla uczniów Powiatowego Zespołu Szkół Zawodowych i Ogólnokształcących nr 6 w Brzeszczach
prowadzonego w dniach od 19.03 – 03.04.2013 r.

W ramach programu przeprowadzono zajęcia lekcyjne dla 191 uczniów z 9 klas. Zajęcia miały charakter warsztatowy, prowadzone były wspólnie przez pedagoga szkolnego i pracownika socjalnego. Uczniowie w kilkuosobowych grupach odpowiadali na pytania o to, jak rozumieją pojecie przemocy w rodzinie? Jakie mogą być przyczyny zachowań przemocowych? Gdzie można uzyskać pomoc? Prowadzący odnosili się do wypowiedzi uczniów, uzupełniali je, wyjaśniali wątpliwości. W trakcie warsztatu pn. Jakie zachowania należy uznać za przemocowe, uczniowie zestawiali i określi jako przemocowe, różne rodzaje zachowań opisywanych przez prowadzących. Jest to pomocne w nazywaniu, a w konsekwencji reagowaniu na przemoc. Także w reagowaniu na pojawiające się napięcia w relacjach interpersonalnych. Każdemu z uczestników przekazano ulotkę z podstawowymi informacjami na temat możliwości uzyskania pomocy w sytuacjach zagrożenia przemocą.
Celem programu profilaktycznego było określenie i wzmocnienie właściwych postaw uczniów klas ponadgimnazjalnych wobec zjawiska przemocy w rodzinie, w tym wzmocnienie umiejętności reagowania na sytuacje przemocowe, podniesienie poziomu wiedzy o zjawisku przemocy i możliwościach przeciwdziałania.

publikacja: 25 kwiecień 2013 r.

Źródła i przyczyny zachowań przemocowych

W pracy socjalnej z rodzinami uwikłanymi w przemoc domową, podczas pracy zespołu interdyscyplinarnego i grup roboczych zajmujących się konkretnymi sytuacjami przemocy domowej, często pojawia się pytanie o źródła, przyczyny zachowań przemocowych. W literaturze specjalistycznej, prowadzonych badaniach podejmuje się próby wyjaśnienia zjawiska przemocy domowej.
W perspektywie socjologicznej przyczyną przemocy domowej może być oddziaływający na rodzinę społeczny stres. Przy czym ten stres opisuje się często jako przejaw kulturowych wartości i praktyk, które kształtują strukturę rodziny. Socjologowie posługujący się modelem stresu społecznego, podkreślają znaczenie takich czynników jak niskie dochody, brak pracy, złe warunki mieszkaniowe, izolację i trudne warunki pracy. Próbuje się też wyjaśnić przemoc, odwołując się do teorii społecznej wymiany. Członkowie rodziny dokonują wymiany uczuć , świadczeń i zasobów, kiedy następuje zachwianie równowagi oczekiwań, zwiększa się prawdopodobieństwo zaistnienia przemocy. Wyjaśniając przemoc domową poprzez model stresu społecznego, badacze odwołują się do porównań rodziny i innych instytucji społecznych, w których porządek w pewnym stopniu opiera się na stosowaniu siły. Stosowanie przemocy może być sposobem zyskania wyższej pozycji w rodzinie, by znieść „status niespójności” członków rodziny.
Z kolei posługując się modelami kulturowymi podkreśla się, że przemoc stosowana przez jednostki jest odzwierciedleniem relacji sił w społeczeństwie, gdzie kobiety zazwyczaj zajmują podporządkowaną wobec mężczyzn pozycję. Zauważa się również wpływ wartości kulturowych, dostępność broni, wpływ wzorców agresywnych zachowań.
Psychologiczne wyjaśnienia przemocy można ująć w dwa modele; skoncentrowane na jednostce oraz skoncentrowane na interakcjach. Do tych pierwszych należy zaliczyć koncepcje akcentujące wrodzone cechy osobowościowe, mające często psychopatologiczny charakter. Również koncepcje psychodynamiczne, koncentrują się na odchyleniach od normy u sprawcy, mówiąc o pewnych predyspozycjach do zachowań agresywnych. Inaczej ujmuje się to w opartej na założeniach behawioryzmu, teorii społecznego uczenia się: Agresywne reakcje na bodźce z otoczenia, po których następują pożądane rezultaty, będą się powtarzać ( np. takie „uczenie” mogło zachodzić w dzieciństwie). Generalnie można powiedzieć,że ludzie uczą się agresywnego zachowania obserwując innych.
Do modeli wyjaśniania przemocy domowej skoncentrowanych na interakcjach zaliczyć należy koncepcję interakcji interpersonalnych. Stosowanie przemocy może tu być elementem podtrzymania obrazu własnej osoby w relacjach z innymi ludźmi (np. sprawcy może zależeć na podtrzymaniu wizerunku „macho”). Inne koncepcje zakładające także interakcje człowieka, ale z całym jego środowiskiem uwzględniają sytuację w której dochodzi do przemocy, osobę, jej myśli, uczucia, działania i wpływ jaki zastosowana przemoc ma na środowisko. Z kolei koncepcje poznawczo- behawioralne wyjaśniają, że przemoc obserwowana np. w domu powoduje wytworzenie pewnego „skryptu”poznawczego wpływającego na zachowania społeczne.
Jednak przyczyn stosowania przemocy w rodzinie nie można wyjaśnić koncentrując się na pojedynczych czynnikach. Jest tak dlatego, gdyż przemoc w rodzinie to konsekwencja skomplikowanych interakcji, jakie zachodzą pomiędzy członkami rodziny pod wpływem uwarunkowań społecznych i środowiskowych. Ale właśnie przedstawienie tych koncepcji pokazuje złożoność problemu. Pojawiają się więc próby całościowego wyjaśnienia przyczyn przemocy domowej. Budowania modeli psychospołecznych zakładających wpływ środowiska, uzależniony jednak od jakości relacji interpersonalnych w rodzinie.
W praktyce pracy socjalnej bardzo istotne będzie rozumienie przyczyn przemocy narastającej w rodzinie. Wyjaśnienia i rozumienie tych przyczyn, nie może jednak zacierać odpowiedzialności sprawcy za jej stosowanie.

publikacja: 22 marzec 2013 r.

Podsumowanie działalności Gminnego Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w 2012r.

Gminny system przeciwdziałania przemocy w rodzinie od 3 lat integruje w naszej gminie działania specjalistów w celu celu poprawy bezpieczeństwa rodzin oraz minimalizowania szkód spowodowanych stosowaniem przemocy.
W ramach systemu cały czas działa gminna infolinia dla osób doznających przemocy, znajdujących się w sytuacjach kryzysowych, oraz ich otoczenia. Dzwoniąc pod numer telefonu: 668-994-230 mieszkańcy gminy wielokrotnie otrzymali podstawowe informacje o możliwościach zapewnienia pomocy, czy powiadamiali o swojej trudnej sytuacji, która wymagała podjęcia interwencji w celu zatrzymania „gorącej” przemocy.
W 2012 r. wszczęto 23 procedury „Niebieskie Karty”, sprowadzające się do szybkich interwencji wobec uzasadnionych podejrzeń stosowania przemocy w rodzinie, w tym także wobec dzieci. W ramach tej procedury policjanci, pracownicy socjalni, pedagodzy i inni specjaliści działając w Zespole Interdyscyplinarnym i grupach roboczych planowali pomoc w konkretnych przypadkach występowania przemocy. Rozmawiali z osobami doznającymi przemocy, wzywali osoby stosujące przemoc, kierowali na dalsze specjalistyczne konsultacje. W ubiegłym roku udzielono w sumie 147 porad w zakresie specjalistycznej pracy socjalnej, poradnictwa prawnego, psychoterapeutycznego i psychologicznego.
Osoby doświadczające przemocy miały możliwość udziału w zorganizowanym dwudniowym treningu asertywności wendo. Wendo – metoda przeciwdziałania przemocy wobec kobiet wymyślona 30 lat temu w Kanadzie, uczy jak w różnych sytuacjach: w miejscu publicznym, na ulicy, w pracy, w domu – przestać czuć się bezradną i bezbronną. Uczy także, jak reagować na przemoc. Wzmacnia poczucie pewności siebie i poczucie własnej wartości. Pomaga rozwiązywać konflikty, przełamać stereotypy i obawy, poczucie winy i wstyd. Trening prowadzony był przez psychologa – psychoterapeutę, wzięło w nim udział 8 kobiet.
Od 19 kwietnia do 24 maja 2012 r. prowadzono program profilaktyczny z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie dla uczniów Powiatowego Zespołu Szkół Zawodowych i Ogólnokształcących nr 6 w Brzeszczach. Wzięło w nim 179 uczniów z dziewięciu klas.
Przemoc w rodzinie jest wielowymiarowym i złożonym zjawiskiem. Dlatego aby dzielnicowi, pedagodzy, psycholodzy, przedstawiciele ochrony zdrowia, pracownicy socjalni i inni specjaliści właściwie je diagnozowali i podejmowali efektywne działania, konieczne jest ciągłe podnoszenie kwalifikacji i superwizja udzielanej pomocy. W 2012 r. w szkoleniach i superwizji wzięło udział 27 przedstawicieli instytucji pomocowych.
W 2013 r. kontynuowane jest poradnictwo dla osób uwikłanych w przemoc, interwencja i pozostałe działania w ramach Gminnego systemu przeciwdziałania przemocy w rodzinie.

publikacja: 12 luty 2013 r.

Zamiast klapsa

Blisko 70 procent Polaków uważa, że dziecku czasem trzeba dać klapsa. Tymczasem od sierpnia 2010 r. obowiązuje wprowadzony do Kodeksu rodzinnego zakaz stosowania kar cielesnych.

Najczęstszym powodem bicia dzieci jest brak cierpliwości i bezsilność rodziców. Potwierdzają to prowadzone w Małopolsce i opublikowane w grudniu ubiegłego roku badanie. 48 procent respondentów wskazuje jako powód karania dzieci właśnie brak cierpliwości, a 36 procent bezsilność. 37 procent badanych Małopolan twierdzi, że zna wśród swoich znajomych rodziców karających fizycznie swoje dzieci. Z wprowadzeniem całkowitego zakazu stosowania kar cielesnych wobec dzieci zgadza się natomiast 65 procent Małopolan. Wśród osób przeciwnych zakazowi 60 procent uważa, że „rodzice mogą stosować kary fizyczne, bo takie jest ich rodzicielskie prawo”, a 59 procent twierdzi, że bicie jest usprawiedliwione „gdy wyczerpią się inne sposoby na zdyscyplinowanie dziecka”. Jako skuteczny środek zaradczy kary fizyczne uznaje 54 procent spośród tych badanych, tyle samo osób zgadza się ze stwierdzeniem „gdy byłem dzieckiem dostawałem w skórę i dobrze na tym wyszedłem”.

Tymczasem jak wiadomo, każdy z rodziców wypracowuje swój własny styl wychowania. Już od pierwszych chwil życia dziecka działania rodzica są niezwykle istotne: od samego początku pokazujemy dziecku, jakie zachowania wzbudzają w nas radość, a jakie złość. Relacja rodziców z dzieckiem jest modelową dla innych relacji interpersonalnych, także tych poza rodziną. W dorosłym życiu wybierając partnera czy nawet szukając pracy, korzystamy z zasobu jakim jest podstawowa więź dziecka z rodzicami, opiekunami. W tym kontekście warto powstrzymać się od klapsa. Nie uderzać, ale werbalizować złość i inne trudne uczucia. Pamiętajmy, że nasza postawa wobec karania dzieci przekłada się na wrażliwość na przemoc we własnym środowisku, jej rozpoznawanie i reagowanie.

Więcej informacji o możliwościach uzyskania pomocy w trudnościach wychowawczych uzyskać można w Ośrodku Pomocy Społecznej w Brzeszczach, lub dzwoniąc na lokalna infolinię 668-994-230.

Przywołane dane wykorzystano na podstawie badania TNS OBOP dla Rzecznika Praw Dziecka, sierpień 2011 r. oraz Przemoc w rodzinie w opinii Małopolan. Raport z badań. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Krakowie, grudzień 2011


Gminny System Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w roku 2012

Po dwóch latach funkcjonowania Gminnego Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie można zaobserwować ograniczenie zjawiska przemocy domowej jako problemu społecznego Gminy Brzeszcze. Bardzo istotny wskaźnik, liczba Niebieskich Kart – dokumentów wypełnianych w razie podejrzeń lub stwierdzenia przemocy, wzrosła z 7 w 2009 r. do 21 w 2010 r. i do 37 w 2011 r. Potwierdza to skuteczność prowadzonej profilaktyki, wzrost zaufania społecznego do instytucji pomocowych, jak i efektywność realizowanego programu.

Odpowiedzialne podejście do problemów społecznych wymaga jednak nastawienia rozwojowego – podejmowania działań przeciwdziałających bieżącym negatywnym zjawiskom. Dlatego w roku 2012 planuje się dołączenie,w ramach Gminnego Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, nowych celów: ukierunkowanych na profilaktykę wśród młodzieży oraz zainicjowanie warsztatów – grupy wsparcia dla osób doznających przemocy.

Potrzebę działań profilaktycznych kierowanych do młodzieży potwierdzają badania przedstawione w opracowaniu Przemoc w rodzinie w opinii Małopolan. Raport z badań. Wskazano na to również w Strategii integracji i rozwiązywania problemów społecznych Gminy Brzeszcze na lata 2011- 2016. W dokumencie podniesiono, że prowadzone w szkołach programy profilaktyczne, nastawione głównie na przeciwdziałanie uzależnieniom, nie są wystarczające. Realizowane programy w ramach Gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz innych uzależnień…., przykładowo: Od młodości do starości w zdrowiu i trzeźwości, Trzymaj formę, Małolat, czy programy profilaktyczne w szkołach, nastawione są na kształtowanie umiejętności społecznych. Jednak profilaktyka przeciwdziałania przemocy jest w wielu aspektach specyficzna. Szczególnie wobec nowych uregulowań procedury Niebieskiej Karty, obok kształtowania umiejętności zastępowania, czy sublimowania agresji, warto więc aby młodzież uzyskała także informacje co zrobić, gdzie zwrócić się o pomoc w razie doświadczania przemocy w roli ofiary bądź świadka.

Program prowadzony będzie w formie zajęć lekcyjnych w oparciu o rekomendowaną w opracowaniu Przemoc w rodzinie w opinii Małopolan metodę Porozumienia bez przemocy, z elementami tzw. Niebieskich lekcji wychowawczych. W uzgodnieniu z pedagogami opracowany zostanie szczegółowy program lekcji. Zakładanym rezultatem programu będzie ograniczenie zachowań przemocowych wobec młodzieży i uczniów szkół ponadgimnazjalnych.

Warsztaty – Grupa wsparcia dla osób doznających przemocy, ma być uzupełnieniem prowadzonej w ramach systemu, specjalistycznej pracy socjalnej. Zgodnie z założeniami z projektu systemu, specjalistyczna praca socjalna była zaraz po interwencji kryzysowej, pierwszą formą wsparcia emocjonalnego, informacyjnego, edukacyjnego. Pomoc ta w dalszym ciągu cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem klientów. Jej dalszym uzupełnieniem jest psychoterapia, w tym wsparcie psychologiczne, pomoc prawna, i w jakieś mierze specjalistyczna praca socjalna z osobami stosującymi przemoc. Ta oferta jest cenna także w kontekście pracy zespołu interdyscyplinarnego, stanowiąc ofertę dla rodzin których problemy były tam omawiane.

Formy realizowanego wsparcia powinny pozostać w ofercie punktu wsparcia. Warto jednak uzupełniać i wzbogacać te ofertę, gdyż to właśnie pomoc dla osób doznających przemocy winna być osią sytemu przeciwdziałania przemocy. Naturalnym uzupełnieniem tej pracy może być właśnie grupa wsparcia.

Celem warsztatów asertywności i grupy wsparcia jest emocjonalne i społeczne wzmocnienie kobiet doznających przemocy. Cele szczegółowe to: poprawa umiejętności społecznych w tym asertywności, poprawa umiejętności nawiązywania i utrzymywania prawidłowych relacji interpersonalnych. Zakłada się że warsztaty asertywności będą prowadzone w oparciu o metodę Wendo. Wendo jest pochodzącą z Kanady metodą przeciwdziałania przemocy wobec kobiet. Uczy jak w każdej sytuacji: w domu, w pracy ale także w miejscu publicznym, na ulicy, – przestać czuć się bezradną i bezbronną. Ukazuje także, jak reagować na przemoc. Wzmacnia poczucie pewności siebie i poczucie własnej wartości. Pomaga rozwiązywać konflikty, przełamać stereotypy i obawy, poczucie winy i wstyd.

W bieżącym roku kontynuowane będą także dotychczasowe działania na rzecz przeciwdziałania przemocy w tym min. interwencja kryzysowa i infolinia dla osób pokrzywdzonych, poradnictwo prawne, psychologiczne, socjalne i praca w zespołach interdyscyplinarnych.


Duże zmiany w przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie.

Zgłoszenia przemocy domowej w procedurze „Niebieskie Karty” poza policjantami i pracownikami socjalnymi, będą przyjmować również przedstawiciele oświaty, ochrony zdrowia i gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych.

Do tej pory policjanci i pracownicy socjalni w trakcie interwencji, wizyt w środowisku, gdzie występowała przemoc, wypełniali różne formularze „Niebieskiej Karty” i prowadzili własne często dublujące się działania. Pedagodzy, przedstawiciele ochrony zdrowia i komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, często udzielali pomocy osobom doznającym przemocy, teraz jednak ich rola została formalnie określona. W razie stwierdzenia przemocy w rodzinie również zobligowani są wypełnić „Niebieską Kartę”, udzielić osobie pokrzywdzonej informacji i pomocy w celu zapewnienia jej bezpieczeństwa. Co ważne, wszyscy specjaliści posługiwać się będą takimi samymi formularzami i współprowadzić jedno postępowanie. Pomoc, działania na rzecz osób doznających przemocy mają być interdyscyplinarne – realizowane przez specjalistów, przedstawicieli poszczególnych instytucji pomocowych zespołowo. W Brzeszczach od 22.02.2011.r. działa Zespół Interdyscyplinarny, w razie potrzeby powoływane są grupy robocze. W każdym przypadku zgłoszonej przemocy spotykają się kompetentni w danej sprawie specjaliści: pracownik socjalny, dzielnicowy z danego terenu, pedagog szkoły do której uczęszcza dziecko będące świadkiem przemocy czy nawet ofiarą, kurator, terapeuta uzależnień, czy także pielęgniarką środowiskowa, gdy dostrzega zaniedbania wobec osób starszych i dzieci. W takiej grupie fachowców jest opracowywany i później monitorowany szczegółowy plan pomocy rodzinie dotkniętej przemocą. Nowe, obowiązujące od 18 października 2011r. rozporządzenie, przewiduje udział samych pokrzywdzonych w spotkaniach zespołów interdyscyplinarnych, co zapewne przyczyni się do urealnienia przygotowywanych planów pomocy. Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie przewiduje także działania wobec osób stosujących przemoc np. kierowanie do udziału w programach edukacyjno – korekcyjnych, nakaz opuszczenia mieszkania, czy zakaz zbliżania się sprawcy na konkretną odległość do skrzywdzonych osób. Czas pokaże na ile nowe rozwiązania będą skuteczne, zapewne ważna będzie ich akceptacja i wsparcie przez lokalną społeczność.


inkona informacji

Przeciwdziałanie Przemocy w Internecie

Poniżej umieszczamy odnośniki do stron zajmujących się tematyką Przeciwdziałania Przemocy, na których można uzyskać wsparcie i wyszukać wiele cennych informacji. Zachęcamy do odwiedzin tych witryn.

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej
www.mpips.gov.pl

Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”
www.niebieskalinia.pl

Stowarzyszenie na Rzecz Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”
www.niebieskalinia.org

Baza placówek pomocowych
www.porozumienie.niebieskalinia.pl

Powiatowy Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Oświęcimiu
www.psowioik-oswiecim.pl

Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych
www.parpa.pl

Portal wiedzy o problemie krzywdzenia dzieci
www.dzieckokrzywdzone.pl

Portal pomocy psychologicznej
www.psychotekst.pl

Internetowa grupa wsparcia „przemoc”
www.psychotekst.pl